TRADING JOURNAL

چرا باید از ژورنال معاملاتی در فارکس استفاده کنیم؟

تقریباً همه کارگزاران فارکس گزارشی از هر معامله، مقدار مارجین، سود یا زیان و مقدار سرمایه موجود برای باز کردن معاملات بیشتر را در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهند. با این وجود، تهیه یک ژورنال معاملاتی (Trading Journal) مجزا می‌تواند شانس یک معامله‌گر را برای موفقیت به طور قابل توجهی افزایش دهد.

با کمال تعجب، بسیاری از معامله‌گران یا یک تریدینگ ژورنال  جداگانه برای خود تهیه نمی‌کنند یا اگر هم تهیه می‌کنند، موفق به استفاده صحیح و مداوم از آن نمی‌شوند. طبیعی است که این معامله‌گران جنبه‌های مهم و مزایای بسیاری را که تهیه یک ژورنال معاملاتی می‌تواند برای کسب‌وکار معامله‌گری آنها به همراه داشته باشد، از دست می‌دهند.

یکی از مزایای اصلی تهیه یک ژورنال معاملاتی این است که می‌توانید عملکرد معاملاتی و فرآیند تحلیلی خود را بررسی کنید و همچنین واکنش‌های روحی خود را در زمان سود و زیان بسنجید. داشتن چنین ژورنالی، به شما این امکان را می‌دهد که دلیل موفقیت هر معامله را تجزیه و تحلیل کنید، ببینید کدام جفت ارزها بیشترین سودآوری را داشته‌اند، از کدام تایم‌فریم‌ها استفاده شده و معاملات برای چه مدت زمانی باز بوده است.

ژورنال معاملاتی چیست؟

ژورنال معاملاتی دفتری است که می‌توانید از آن برای ثبت معاملات خود استفاده کنید. معامله‌گران از ژورنال معاملاتی برای بررسی و ارزیابی معاملات گذشته خود استفاده می‌کنند. این ژورنال به آن‌ها کمک می‌‌کند تا متوجه اشتباهات خود شوند و معاملات خود را بهبود دهند. ژورنال معاملاتی فارکس، گزارشی از معاملات شما است که می‌تواند به شما در بررسی استراتژی و یادگیری از معاملات پیشین کمک کند. همانطور که یک صاحب کسب و کار، موجودی کالاهای خود را ردیابی می‌کند، یک معامله‌گر نیز باید حساب معاملات خود را نگه دارد.

یک ژورنال شامل اطلاعاتی است که معمولاً در کارنامه حساب معاملاتی (statement) گنجانده نمی‌شود، مانند طرز فکر معامله‌گر، نحوه ارزیابی شرایط بازار توسط او در لحظه باز کردن معامله، و همچنین احساسات کلی معامله‌گر هنگام باز بودن معامله. تمرکز اصلی یک ژورنال معاملاتی، بر روی نگهداری سوابق دقیق از فعالیت‌های معاملاتی تریدر، پایبندی او به یک برنامه معاملاتی، و واکنش‌های ذهنی و روحی او نسبت به فعالیت‌های معاملاتی‌اش است.

علاوه بر این، بررسی نمونه‌هایی از ژورنال‌های معاملاتی نشان می‌دهد که سوابق هر معامله‌گر چقدر می‌تواند منحصربه‌فرد باشد و اینکه معامله‌گران مختلف در هنگام معامله، چگونه در مورد خودشان فکر می‌کنند. یادداشت روزانه گزارش معاملات می‌تواند به معامله‌گر نگرشی بدهد که تنها با تجزیه و تحلیل معاملاتش، و ثبت واکنش‌های روحی‌اش پس از انجام هر معامله بدست می‌آید.

یک معامله‌گر تنها با تهیه یک ژورنال از فعالیت‌های معامله‌گری‌‌اش، می‌تواند به سطح آگاهی بسیار بیشتری نسبت به رفتارهای معاملاتی خود دست یابد. این امر می‌تواند در آینده مانع از آن شود که معامله‌گر نسبت به ضررهای سرمایه‌اش، بدون تامل عمل کند. همچنین معامله‌گر با تهیه ژورنال معاملاتی، می‌تواند به مشکلاتی مانند بیش از حد معامله کردن یا تبدیل سودها به زیان، پی ببرد و آنها را به مرور بررسی و تصحیح کند.

معامله‌گران معیارها و اصولی که باید قبل از هر معامله به صورت دقیق بررسی شوند را در چک لیست خود انجام می‌دهند تا تخطی از آن‌ها صورت نگیرد. بعد از اتمام چک لیست و اطمینان از تایید تمام معیارها اکنون نوبت معامله و تعیین قوانین و ایجاد نظم برای آن است.

اگرچه ممکن است در ابتدا داشتن یک ژورنال معاملاتی دشوار به نظر برسد اما ثبت معاملات می‌تواند به برخی سوالات مهم درباره تکنیک‌های معاملاتی شما پاسخ دهد. داشتن ژورنال معاملاتی، معامله‌گر را مسئول نگه داشته و به او در ارتقای سیستم معاملاتی‌اش کمک کند.

چه کسانی باید از ژورنال معاملاتی فارکس استفاده کنند؟

ژورنال معاملات توسط بسیاری از معامله‌گران موفقی که قصد دارند دیدی بی‌طرفانه به معاملات خود داشته باشند، استفاده می‌شود. هرچه یک شخص در مورد معامله‌گری جدی‌تر باشد، احتمال بیشتری دارد که به آن به عنوان یک کسب‌وکار نگاه کند و یک ژورنال معاملاتی دقیق داشته باشد. همه کسب‌وکارهای موفق سوابق دقیقی از فعالیت خود ثبت می‌کنند، معامله‌گری نیز همینطور است.

در حالی که اکثر معامله‌گران بی‌تجربه اهمیت تهیه ژورنال را دست‌کم می‌گیرند، معامله‌گران باتجربه به نگه‌داشتن سوابق دقیق، نه تنها از فعالیت‌های معاملاتی، بلکه از طرز فکر و احساساتی که هنگام کسب سود یا ضرر درگیرش بوده‌اند نیز، بسیار اهمیت می‌دهند.

در حالی که همه معامله‌گران باید یک ژورنال داشته باشند، اما نگه داشتن ژورنال برای معامله‌گران خاص ممکن است یک عامل محدود کننده باشد، مانند تریدرهایی که بسیار کوتاه‌مدت معامله می‌کنند. معامله‌گران روزانه و اسکالپرها ممکن است نیاز داشته باشند در بازه زمانی بسیار کوتاهی وارد معامله و یا از آن خارج شوند. بنابراین ثبت تمام معاملات دشوار خواهد بود و ممکن است باعث از دست رفتن یک معامله شود.

عناصر کلیدی یک ژورنال معاملاتی فارکس

ژورنال‌های معاملاتی می‌توانند به تعداد معامله‌گران تنوع داشته باشند، اما عموماً همه آنها حاوی اطلاعات یا عناصر خاصی هستند که ویژگی‌های یک معامله را توصیف می‌کند.

همچنین ممکن است ژورنال معاملاتی بخشی داشته باشد که شرایط حاکم بر بازار در زمان تصمیم معامله‌گر به انجام یک معامله، در آن ثبت می‌شود.

عناصر اساسی که در اکثر ژورنال‌های معاملاتی وجود دارد عبارتند از:

زمان معامله:  این قسمت به معامله‌گر می‌گوید که معامله در کدام جلسه معاملاتی انجام شده است. همچنین می‌تواند شامل شرایط بازار و دلیل انجام معامله نیز باشد.

نرخ مبادله: این قسمت نشان می‌دهد که معامله‌گر در چه قیمتی معامله را باز کرده است. علاوه بر نرخ مبادله، این قسمت می‌تواند شامل قیمت هدف برای خروج از معامله، میزان ریسکی که معامله‌گر مایل به پذیرش آن است و حدضرر نیز باشد.

حجم معامله: حجم معامله نسبت به میزان سرمایه. این قسمت برای مدیریت سرمایه بسیار مهم است.

نتایج معامله: اینکه معامله تا چه میزان به نتیجه مورد نظر رسیده است.

چندین مورد دیگر نیز وجود دارد که می‌تواند ژورنال را بسیار مؤثرتر کند، مانند نکاتی که در هنگام ورود به معامله و هنگام خروج از آن به ذهن معامله‌گر می‌رسد، سطحی که تصمیم گرفته از معامله خارج شود، حد ضرر در چه سطحی تعیین شده، و همچنین دلیل انتخاب آن سطح چه بوده است.

چگونه می‌توان یک ژورنال معاملاتی ایجاد کرد؟

ایجاد یک ژورنال معاملاتی کاری بسیار ساده است و هرکس می‌تواند یک ژورنال معاملاتی مخصوص به خود برای اهداف و سبک‌های مدنظر خود ایجاد کند. برای این‌کار لازم است مراحل زیر طی شود:

 مرحله ۱: انتخاب دفترچه یا صفحه گسترده

یک دفترچه یادداشت و یا یک نرم افزار صفحه گسترده (spreadsheet) را انتخاب کنید. توصیه ما استفاده از یک صفحه گسترده است. انتخاب یک نرم افزار صفحه گسترده همچون اکسل بهتر است چرا که می‌توانید از توابع تحلیلی داخلی که نرم‌افزارها در اختیار شما قرار می‌دهند، استفاده کنید. این توابع به شما در تحلیل معاملاتتان در مرحله چهارم کمک خواهند کرد.

 مرحله ۲: مشخص کردن اطلاعات لازم برای ثبت

برای ژورنال خود مشخص کنید که چه مواردی را می‌خواهید ثبت کنید. اطلاعاتی مانند تاریخ معامله، نام دارایی، حجم معامله، نوع پوزیشن و… .

یک قالب استاندارد برای ژورنال معاملاتی شامل این معیارهای اساسی است:

نتیجه معاملهریسک به ریواردنوع استراتژینقطه ورودتاریخنوع معاملهحجم خریدنام
جفت ارز
حد سود۲ترکیب تکنیکال و فاندامنتال۱۱۳.۰۲۱ ژانویه ۲۰۱۹بلند مدتیک لاتUSD/JPY

قالب استاندارد بالا نمونه‌‌ای از یک ژورنال معاملاتی ساده است که می‌تواند به شما در معاملاتتان کمک کند اما شما می‌توانید با اضافه کردن چند معیار شخصی دیگر، ژورنال خود را ارتقا داده و اطلاعات بسیار مفیدتری از آن بدست آورید مانند ستونی برای توضیحات بیشتر و یا ستونی در جهت قراردادن عکس از نمودار در هنگام ورود به معامله. شما می‌توانید هر آنچه لازم می‌دانید را در ژورنال خود ثبت کنید. برخی معامله‌گران معاملات خود را بر اساس سنتیمنت بازار انجام می‌دهند. شما می‌توانید این معیار و یا هر معیار مورد نظر دیگر را در این ژورنال ثبت کنید. چند نمونه از اطلاعات مفیدی که می‌توانید به ژورنال خود اضافه کنید شامل موارد زیر است:

دلیل معامله

دلیل معامله می‌تواند یک تحلیل تکنیکال یا بنیادی و یا ترکیبی از هر دو باشد. پس از انجام چند معامله می‌توانید نتایج آن‌ها را ارزیابی کرده تا ببینید کدام عوامل برای شما نتایج ملموس‌تری به بار آورده است. همچنین این اطلاعات به شما کمک می‌کند تا متوجه شوید کدام استراتژی برای شما بهتر کار می‌کند.

سطح اطمینان

سطح اطمینان به این معناست که شما نسبت به انجام معامله چه احساسی دارید. اگر معامله را بر مبنای یک الگوی تکنیکال انجام می‌دهید و این الگو بسیاری از دستورالعمل‌ها را رعایت می‌کند، می‌توانیم سطح اطمینان خود نسبت به معامله را «بالا» در نظر بگیریم. از طرفی اگر الگوها و یا تحلیل بنیادی چندان واضح و روشن نباشند، بسته به فاکتورهای اساسی مانند خط روند و سایر موارد، می‌توانیم سطح اطمینان را «پایین» یا «متوسط» در نظر بگیریم. سپس با توجه به این داده‌ها می‌توانید تعیین کنید چه زمان وارد معامله بشوید و چه زمان نشوید.

 مرحله ۳: ثبت سریع معاملات

در ثبت معاملات خود تاخیری نداشته باشید و آن را بلافاصله بعد از برخورد به حد ضرر یا حد سود ثبت کنید. عادت کنید که جزئیات معامله را سریعا ثبت کنید. چرا که ممکن است با گذشت زمان فراموش کنید که دلایل شما برای معامله چه بوده‌ است. حتما این کار را در کمترین زمان بعد از اتمام معامله انجام دهید.

 مرحله ۴: گردآوری داده‌ها و ارزیابی معاملات

پس از یک دوره معین (روزانه/ماهانه/هفتگی) داده‌ها را گردآوری کرده و معاملات خود را بررسی کنید. پس از مدت زمانی مشخص (ترجیحا چند ماه)، احتمالا آنقدر داده‌ جمع‌آوری کرده‌اید که بتوانید به بررسی معاملات صورت‌گرفته در ژورنال معاملاتی خود بپردازید.

به عنوان مثال اگر میزان سطح اطمینان خود را در ژورنال ثبت کرده‌اید، میزان معاملات موفقیت‌آمیز را در زمان‌هایی که معاملاتی با سطح اطمینان بالا، متوسط و پایین انجام داده‌اید، بررسی کنید. سپس با استفاده از این داده‌ها می‌توانید تصمیم بگیرید که آیا ارزش دارد تنها براساس میزان سطح اطمینان خود به معاملات، نسبت به انجام آن‌ها اقدام کنید یا خیر.
اگر در ۱۰ معامله سطح اطمینان شما بالا بود و در ۸ مورد آن‌ها به سودآوری رسیدید، احتمال موفقیت شما در این نوع معاملات ۸۰ درصد خواهد بود. به همین صورت، اگر در ۱۰ معامله سطح اطمینان شما پایین بود و تنها در دو مورد آن موفق بودید، احتمال موفقیت شما در این نوع معاملات ۲۰ درصد خواهد بود. بنابراین نتیجه می‌گیرید که تنها هنگامی که اعتقاد شما برای سودآوری معامله بالاست، باید دست به معامله بزنید.

الگوی ژورنال معاملاتی

در اینجا نمونه‌هایی از یک ژورنال معاملاتی آورده شده است.

ژورنال معاملاتی

همانطور که در تصویر بالا می‌بینید، ژورنال معاملاتی شامل اطلاعاتی مانند جفت ارز مورد معامله، حجم معامله، موقعیت (خرید یا فروش)، تاریخ معامله، سطح اطمینان، نسبت ریسک به ریوارد، میزان حرکت قیمت و اینکه آیا معامله موفقیت آمیز بود یا خیر، می‌باشد. همچنین باید جزئیاتی مانند قیمت ورود، حد ضرر و حد سود را در آن گنجاند. هرچه اطلاعات بیشتری ثبت شود، ارزیابی معاملات در آینده آسان‌تر خواهد بود.

حتما فضای لازم برای افزودن یادداشت را در ژورنال خود در نظر بگیرید. معامله‌گران با استفاده از تکنیک‌های ورود چندگانه می‌توانند مواردی مانند تایم فریم نمودار، اندیکارتورهای مورد استفاده، شرایط بازار و سایر اطلاعاتی که در تصمیم‌گیری معاملاتی نقش دارند، در این قسمت وارد می‌کنند. از طریق ژورنال‌هایی مانند ژورنال فوق، با گذشت زمان معامله‌گر می‌تواند ویژگی‌های معاملات برنده یا بازنده خود را شناسایی کند.

انواع نرم‌افزارهای مفید برای تهیه ژورنال معاملاتی فارکس

نرم‌افزار تهیه ژورنال معاملاتی ابزار بسیار مهمی است که معامله‌گران فارکس می‌توانند از آن برای تجزیه و تحلیل عملکرد معاملات فارکس خود استفاده کنند. در صورتی که توانایی ایجاد نرم‌افزار مخصوص به خودتان را ندارید، چندین نوع مختلف از نرم‌افزارهای ژورنال معاملاتی فارکس قبلا توسعه داده شده‌‌اند تا به فرآیند تحلیل شما کمک کنند و می‌توانید از آنها به صورت رایگان استفاده کنید.

اولین نوع نرم‌افزاری که توسط بسیاری از معامله‌گران استفاده می‌شود، نرم‌افزارهایی هستند که مانند مایکروسافت اکسل، قابلیت ایجاد صفحه گسترده دارند (همانند آنچه که در مثال بالا به آن اشاره شد). این نرم‌افزارها به معامله‌گران کمک می‌کنند که یا از ابتدا یک ابزار برای تحلیل ژورنال معاملاتی خود طراحی کنند، یا صفحه گسترده آماده‌ای را خریداری کرده و از آن استفاده کنند.

نوع دیگری از نرم‌افزار ژورنال معاملاتی فارکس نیز وجود دارد که به صورت آنلاین از طریق وب‌سایتی که توسط توسعه‌دهنده آن ایجاد شده است، در دسترس است. برای استفاده از این ابزارهای تحلیلی، عموماً نیاز است که شما اطلاعات مربوط به معاملات خود را بارگذاری کنید. و البته بسیاری از این ابزارها با هزینه کم یا بدون هیچ هزینه‌ای در دسترس هستند. استفاده از اکثر این ابزارهای مبتنی بر وب بسیار آسان است و حتی می‌توانید در هر کجا و هر زمان که به اینترنت دسترسی داشته باشید، از راه دور از آنها استفاده کنید.

و در نهایت، ابزارهای پولی مختلف بسیاری نیز برای کامپیوتر وجود دارد که اگر بودجه لازم برای خرید آنها را داشته باشید، در تهیه ژورنال معاملاتی و تجزیه و تحلیل معاملات به شما کمک خواهند کرد.

ژورنال‌های معاملاتی آنلاین

خوشبختانه برای کسانی که به دنبال راحتی تجزیه و تحلیل به روش آنلاین هستند، چندین وب‌سایت وجود دارد که معامله‌گران فارکس می‌توانند از آنها برای تجزیه و تحلیل داده‌های معاملاتی خود استفاده کنند. یکی از محبوب‌ترین ابزارهای آنلاین از این نوع توسط Tradingrex توسعه یافته است. در زیر تصویری از صفحه اصلی این ژورنال معاملاتی آنلاین آورده شده است.

وب‌سایت ژورنال معاملاتی رایگان نشان داده شده در بالا به آدرس ایمیل شخصی شما برای ورود نیاز دارد، اما بدون نیاز پرداخت هزینه است.

برای استفاده از این ژورنال آنلاین به راحتی می‌توانید اطلاعات معاملات خود را از MetaTrader 4، Forex Tester یا MQL5.com دانلود کنید و وارد آن کنید. همچنین این ژورنال از فایل‌های با فرمت CSV معمولی که توسط نرم‌افزارهای صفحه گسترده تولید می‌شود نیز پشتیبانی می‌کند.

یکی دیگر از ابزارهای ژورنال معاملاتی آنلاین رایگان TradeBench است. این نرم‌افزار مبتنی بر وب از طریق برنامه‌ریزی، ورود به معامله، مدیریت معامله، خروج از معامله و فرآیند بررسی به شما کمک می‌کند تا بتوانید در جهت بهبود نتایج کلی معاملات خود تلاش کنید. تمام معاملاتی که بسته می‌شوند به عنوان بخشی از ژورنال معاملاتی شما برای بررسی‌های بعدی ثبت می‌شوند تا بتوانید از اشتباهات و موفقیت‌های گذشته خود درس بگیرید.

نکاتی در مورد یافتن روش ژورنال‌نویسی مناسب

یافتن روش ژورنال‌نویسی مناسب برای شما با انجام آزمون و خطا امکان‌پذیر است. شما می‌توانید ژورنال معاملاتی خود را خصوصی نگه دارید و به تنهایی مرور کنید و یا آن را به سایر معامله‌گران نشان داده و از آن‌ها بخواهید بازخورد دهند. هر دو روش موثر هستند. همچنین می‌توانید توضیحات و اسکرین‌شات‌های خود را در یک صفحه word نگه دارید، اگرچه یک دفترچه یادداشت فیزیکی نیز می‌تواند مفید باشد.

بعضی افراد علاقه دارند به سایر معامله‌گران اجازه دهند تا معاملاتشان را ببینند و نظر دهند. این افراد می‌توانند از یک ژورنال معاملاتی عمومی استفاده کرده و معاملات خود را در وبلاگ‌ها یا انجمن‌های آنلاین ثبت کنند. اما چه خودتان ژورنال معاملاتی را مرور کنید و چه به سایر افراد این اجازه را بدهید، نگه داشتن یک ژورنال معاملاتی به شما این انگیزه را می‌دهد تا معاملات خود را بصورت واضح‌ و معتبر ثبت کرده و نتوانید آن را از استراتژی خود جدا کنید.

رویکرد‌ تحلیلگران حرفه‌ای در ژورنال‌نویسی 

تایلر یل (Tyler Yell)

استراتژیست حرفه‌ای با سابقه فعالیت در فارکس و معاملات آتی کالا از سال ۲۰۰۸ است. داده‌های ورودی ژورنال معاملاتی تایلر شامل موارد زیر است:

  • چک لیست استراتژی مدیریت ریسک / تعیین حجم معامله
  • شرایط اساسی بازار (روند یا رنج بودن موقعیت تحلیل شده و سطح تلاطم بازار)

وی همچنین نکاتی در مورد چرایی ورود به معامله و تعیین نقطه ورود و نقطه حدضرر را با استفاده از دیدگاه تکنیکال به ژورنال اضافه می‌کند. او حدضرر را در جایی قرار می‌دهد که اگر قیمت به آن نقطه برسد تحلیل او اعتبارش را از دست می‌‌دهد و نظرش در مورد بازار تغییر می‌کند.
وی می‌گوید: «من معمولا حجم معاملات خود را کاهش می‌دهم تا بتوانم مدت بیشتری در بازار بمانم. داشتن ژورنال معاملاتی برای شما مشخص می‌کند که استراتژی شما در کدام جفت‌ارز بهترین عملکرد را دارد».

جیمز استنلی (James Stanley)

استراتژیست حرفه‌ای که از سال ۱۹۹۹ در شاخص‌های سهام معامله می‌کند. جیمز به جای ژورنال یک دفتر کل نگه می‌دارد. او سعی می‌کند هفته‌ای یک‌بار معاملات خود را ثبت کند و تمام معاملات خود را از زمان به‌ روزرسانی قبلی یادداشت می‌کند. او می‌گوید: «من همه‌چیز را در قالب درصد نگه می‌دارم تا بتوانم مقایسه‌های درستی انجام دهم».
«در حین پر کردن ژورنال معاملاتی، می‌توانم با تمرکز بر سود و زیان‌ روند تغییرات را مشاهده کنم و اگر چیزی اشتباه باشد، معمولا برای یک یا دو روز در مورد آن فکر می‌کنم تا به نوعی راه‌حل دست پیدا کنم»
جیمز در مورد ملاحظات برای بهبود معاملات می‌گوید: «اگر به چند معامله بد برخورد کنم، معمولا معاملات بعدی را با حجم کم، اهرم پایین و بطور کلی معاملات کمتر اما گزیده‌تر انجام می‌دهم».

این خلاصه‌ای از بینش دو معامله‌گر و تحلیل‌گر در مورد روند کارشان در ایجاد ژورنال معاملاتی بود. شما ممکن است با این نظرات موافق باشید و ممکن است نباشید. هیچ روش کاملا صحیحی وجود ندارد اما طیف وسیعی از روش‌ها وجود دارد که می‌توان آن‌ها را امتحان کرد.

 

در انتها برای شما مثالی از یک ژورنال معاملاتی قرار داده‌ایم که می‌توانید با توجه به سیستم معاملاتی خود، آن را شخصی‌سازی کنید.

دانلود فایل‌ فشرده دو نمونه ژورنال معاملاتی (فارسی و انگلیسی)

 

منبع: forextraininggroup

برای پیگیری اخبار روز و فوری فارکس و بازارهای جهانی به کانال تلگرام UtoFX بپیوندید.

 

بیشتر بخوانید:

برچسب‌ها:
  • آموزشی
  • آموزش فارکس
  • روانشناسی معامله گری
  • مقدمات فارکس
0 0 رای ها
امتیاز مطلب
اشتراک در
اطلاع از

3 نظرات
قدیمی‌ترین
تازه‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها

تشکر

چرا فایل اکسل نمیشه دانلود کرد؟

پایین مقاله یک لینک گذاشتیم باید از اونجا دانلود کنید. روی لینک اگر بزنید به سادگی دانلود میشه.

زنبیل خرید
3
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x