کاپیتولاسیون در بازار سهام

کاپیتولاسیون تعریف دیگری برای موج فروش بسیار زیاد ناشی از نقدشدن موقعیت‌های معاملاتی (لیکوئید شدن) در بازار اوراق بهادار است (چه در یک سهام خاص، یک صنعت یا در کل بازار)، فرایندی که در آن قیمت به دلیل فروش‌های هیجانی ناشی از ترس از ضرر بیشتر، کاهش می‌یابد.

کاپیتولاسیون در اصطلاح ساده به چه معناست؟

از بعد ادبیات، کاپیتولاسیون (Capitulation) هنگامی که برای سرمایه‌گذاری به کار می‌رود، به معنای “تسلیم” است. کاپیتولاسیون به فروش سهام که معمولاً در کاهش قیمتی طولانی‌مدت اتفاق می‌افتد، اشاره دارد. به عبارت دیگر سرمایه‌گذار، با فروش سهام به جای ادامه حفظ آن به دلیل ترس از ضرر بیشتر، تسلیم می‌شود. کاپیتولاسیون تا حدودی خودتقویت‌کننده است و به اصطلاح می‌تواند باعث اثر آبشاری شود که طی آن قیمت سهام در مدت زمان بسیار کوتاهی به شدت کاهش می‌یابد. به عنوان مثال اگر قیمت سهام برای مدت پنج ماه در حال کاهش تدریجی بوده باشد، یک پیش‌بینی سود ناامیدکننده یا برخی اخبار منفی دیگر می‌تواند باعث شود سرمایه‌گذاران بیشتری اقدام به فروش قابل توجه آن بکنند و بدین صورت قیمت سهام چند درصد در روز کاهش می‌یابد. این اثر آبشاری دلیلی می‌شود که قیمت سهام سطوح حمایتی از قبل تعیین‌شده را بشکند، بطوریکه کف قیمتی جدید آن نا‌مشخص خواهد بود.

هنگامی که همه فروشندگان یک سهم تسلیم شدند (یعنی زمانی که قیمت سهام پس از ریزش شدید، شروع به تثبیت شدن می‌کند)، سرمایه‌گذارانی که همچنان نسبت به سهام نظر صعودی دارند ممکن است فکر کنند که قیمت سهام به پایین‌ترین سطح خود رسیده است و این موقعیت را به عنوان یک فرصت خرید ببینند. در این مرحله سرمایه‌گذاران امیدوارند که سهام دوباره رشد کرده و شروع به افزایش قیمت کند.

این حالت بر این فرض استوار است که همه کسانی که قصد فروش سهام را داشته‌اند، سهام خود را فروخته‌اند، بنابراین فقط خریداران باقی می‌مانند و آنها قیمت سهام را بالا می‌برند. با این حال شناسایی پایان دوره تسلیم تا زمانی که رخ نداده باشد، دشوار است.

کاپیتولاسیون بازار چیست؟

کاپیتولاسیون بازار زمانی اتفاق می‌افتد که فروش شدید به پدیده‌ای فراگیر در سطح بازار تبدیل می‌شود و بیشتر سهام‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. این شرایط اغلب در بازارهای نزولی (خرسی) و اصلاحی رخ می‌دهد که بازار شروع به از دست دادن ارزش می‌کند و یا به عبارتی دیگر ارزش بازار (مارکت کپ) کاهش می‌یابد.

اگر اکثر سهام‎‌ها بصورت تدریجی نزول قیمتی داشته باشند، کاهش شدیدتر شروع خواهد شد. سرمایه‌گذاران ممکن است شروع به فروش سهام کرده و پول باقی مانده خود را به ابزارهای سرمایه‌گذاری باثبات‌تری مانند سهام ممتاز، فلزات گرانبها، اوراق‌ قرضه شرکتی یا اوراق‌ قرضه دولتی منتقل کنند. این حالت می‌تواند باعث افت سریع قیمت شده، ترس را در سرمایه‌گذاران نهادینه کرده و در نهایت منجر به فروش بیشتر شود. حتی ممکن است پس از آنکه اثرات روانی ناشی از زیان تحقق نیافته  به اندازه کافی در افکار عمومی نهادینه شد، شاهد بروز رکود در بازار باشیم؛ اگرچه این اتفاق نادر است.

ارائه یک مثال می‌تواند به درک بهتر این موضوع کمک کند:

فرض کنید سهامی که مالک آن هستید 30 درصد کاهش پیدا کند، اما مطمئن هستید که قیمت باز می‌گردد. بعد از آن قیمت 20 درصد دیگر هم سقوط می‌کند، ولی به دلیل آنکه این سهم شرایط بنیادی (فاندامنتال) مناسبی دارد، شاید تصمیم بگیرید که کمی بیشتر خرید کنید. حالا مجددا متصور بشید که همان سهم 15 درصد در طول روز کاهش یافته است. در این حالت ممکن است دانش خاص شما جای خود را  به ناامیدی بدهد، بدین صورت که شما یک سهم بی‌ارزش و در حال نزول را خریده‌اید که قیمت آن می‌تواند حتی بیشتر از این هم کاهش یابد. فروش سهام در این زمان، نتیجه یک کاپیتولاسیون خواهد بود.

چه چیزی باعث کاپیتولاسیون می‌شود؟

کاپیتولاسیون در سطح بازار گاهی می‌تواند در پاسخ به یک رویداد اقتصاد کلان خاص اتفاق بیفتد. ترکیدن حباب مسکن و پیرو آن بحران بانکی در سال 2008 منجر به فروش وحشتناک در بازار سهام و تبدیل به یک رکود جدی شد. شروع همه‌گیری کووید-19 در اوایل سال 2020، نیز موجی از فروش شدید را به همراه داشت، اگرچه نسبت به فروش اواخر دهه 2000 کوتاه‌تر و از درجه اهمیت کمتری برخوردار بود.

به‌طور کلی وقتی صحبت از یک سهم خاص به‌ جای کل بازار می‌شود، تسلیم شدن می‌تواند در نتیجه اخبار ناامیدکننده (به عنوان مثال، کاهش فروش یا برآورد سود از دست‌رفته)، که در طول یک دوره نزولی بازار منتشر می‌شود باعث افت قابل توجه قیمت سهم شود. این ریزش قیمتی به اندازه‌ای است که تعداد قابل توجهی از سرمایه‌گذاران می‌ترسند و اقدام به فروش سهم می‌کنند.

نحوه تشخیص کاپیتولاسیون در بازار سهام

شناسایی کاپیتولاسیون در گذشته بسیار آسان‌تر از زمان فعلی است، اما سرمایه‌گذارانی که قصد خرید سهم در پایین‌ترین حد قیمتی را داشته، اغلب سعی می‌کنند پایان دوره تسلیم را شناسایی کرده تا بتوانند سهام را درست قبل از بازگشت مجدد آن بخرند. یکی از راه‌هایی که معامله‌گران به آن متوسل می‌شوند، تجزیه و تحلیل نمودار شمعی (کندل استیک) سهم است تا ببینند آیا می‌توانند پس از یک دوره کاهش، الگوی شمعی هامر (Hammer) را شناسایی کنند یا خیر!

سایه بلند و بدنه کوتاه کندل هامر می‌تواند نشانه‌ای از یک بازگشت احتمالی قیمت باشد.

الگوی کندل چکش (Hammer) چیست؟

هر کندل در نمودار شمعی، قیمت‌های باز شدن، بسته شدن، بالاترین قیمت و پایین‌ترین قیمت سهام را در یک دوره زمانی خاص نمایش می‌دهد. کندل هامر (چکش)، کندلی است که در آن قیمت باز و بسته شدن کندل به یکدیگر نزدیک هستند (که با ضخامت کم مشخص می‌شود)، سایه بالا کوتاه و سایه پایین بسیار بلند است. این کندل نشان می‌دهد یک سهام در بیشتر دوره زمانی بسیار کم معامله شده است و قبل از بسته شدن بازار در آن دوره مشخص، قیمت به سمت نقطه باز شدن بازگشته است.

از لحاظ تاریخی، کندل هامر اغلب در انتهای یک دوره نزولی و تسلیم شدن و درست قبل از بازگشت قیمت در کف سهام شکل می‌گیرد. همانطور که می‌دانید، همیشه اینطور نیست و روندهای گذشته نتایج آینده را تضمین نمی‌کنند. بنابراین تلاش برای شناسایی کف سهام پس از کاپیتولاسیون با استفاده از نمودارهای کندل استیک مانند هر استراتژی سرمایه‌گذاری دیگری، مستلزم ریسک است.

کاپیتولاسیون معمولا چقدر طول می‌کشد؟

هیچ قانون مشخصی در مورد اینکه چه مدت کاپیتولاسیون می‌تواند طول بکشد، وجود ندارد. حتی در نگاه به گذشته بازار نیز سرمایه‌گذاران مختلف ممکن است نظرات متفاوتی در مورد زمان شروع یا پایان دوره خاصی از کاپیتولاسیون داشته باشند.

دوره تسلیم بازار که پس از شروع همه‌گیری کووید-19 از ماه فوریه 2020 آغاز شده بود، تا ماه مارس ادامه داشت. بنابراین در این مورد، این روند در حدود یک ماه طول کشید. با این حال، هر شرایطی متفاوت است، و فروش شدید در یک سهام خاص می‌تواند بسیار سریع‌تر از تسلیم شدن در کل بازار رخ دهد.