ارتباط بین تورم و اوراق با درآمد ثابت چگونه است؟

تورم و اوراق درآمد ثابت

هنگامی که تورم منجر به افزایش نرخ بهره شود، می‌تواند بر دارایی‌ها و اوراق با درآمد ثابت تاثیر منفی بگذارد. بانک‌های مرکزی، مانند فدرال رزرو آمریکا، معمولا اهداف تورمی دارند، وقتی تورم از آستانه مورد نظر آنها تجاوز می‌کند، مسئولان نرخ بهره را افزایش می‌دهند. بر اثر این اتفاق، دارایی‌های با درآمد ثابت جدید، نرخ بهره بالاتری نسبت به دارایی‌های با درآمد ثابت قدیمی پرداخت می‌کنند و این موجب می‌شود دارایی‌های قدیمی جذابیت خود را از دست داده و قیمت آنها کاهش یابد. به عبارت دیگر یک رابطه معکوس بین نرخ بهره و قیمت دارایی‌های با درآمد ثابت وجود دارد. همچنین تورم بالا می‌تواند بازدهی استراتژی‌های متکی به درآمدهای ثابت را تضعیف کند.

چه چیزی باعث تورم می‌شود؟

معمولا به افزایش پایدار در سطح قیمت کالاها و خدمات در کل اقتصاد، تورم می‌گویند. در مورد علت اصلی تورم اتفاق نظر گسترده‌ای وجود ندارد، اما اکثر اقتصاددانان معتقدند که تورم اغلب در دوره‌های رشد اقتصادی ظاهر می‌شود. هنگامی که نرخ بیکاری کاهش می‌یابد، شرکت‌ها مجبورند دستمزدها را بالاتر ببرند که این موضوع باعث افزایش هزینه‌های تولید می‌شود، این افزایش در هزینه‌ها منجر به افزایش قیمت در کالا و خدمات می‌گردد.

نکته مهم: تورم همچنین می‌تواند در شرایط دیگری نیز رخ دهد و آن اینکه دولت در مقایسه با نرخ رشد ثروت کشور خود، پول بیشتری چاپ کند. این قضیه نیز خود منجر به افت ارزش پول ملی و در نتیجه قدرت خرید مردم می‌شود.

نرخ بهره و نرخ تورم

دارایی‌های با درآمد ثابت، اوراق بدهی است که به صورت منظم درآمد ایجاد می‌کنند (به سود دوره‌ای و منظم اوراق درآمد ثابت، کوپن نیز گفته می‌شود.) این پرداخت‌ها تا زمان رسیدن به سررسید ادامه پیدا می‌کند و در سررسید، اصل اوراق بازپرداخت می‌شود. از جمله اوراق بدهی می‌توان به اوراق قرضه شرکتی، اوراق بدهی دولت، اوراق قرضه شهرداری و گواهی‌های سپرده اشاره کرد. به عنوان مثال، یک شرکت اوراق قرضه‌ای به ارزش اسمی ۱۰۰۰ دلار و سود ۵ درصد و سررسید ۵ ساله منتشر می‌کند. این اوراق به مدت پنج سال، سالانه ۵۰ دلار پرداخت می‌کند و پس از سررسید اوراق، ۱۰۰۰ دلار را پس می‌دهد.

حال تصور کنید که تورم افزایش یافته و در نتیجه آن، نرخ بهره بالا برود. در این صورت همین شرکت برای رقابت با سایر کسانی که اوراق قرضه منتشر کرده‌اند، باید اوراق پنج ساله با سود ۶ درصد منتشر کند. اگر سرمایه‌گذاری که اوراق ۵ درصدی را خریداری کرده است، بخواهد آنها را در بازار به فروش برساند، باید با اوراق قرضه جدید که سالانه ۶ درصد سود می‌دهند، رقابت کند. بنابراین بعید به نظر می‌رسد که وی بتواند اوراق قرضه خود را به ارزش اسمی آن یعنی ۱۰۰۰ دلار به فروش برساند. در عوض، ارزش این اوراق قرضه حدود ۸۵۰ دلار خواهد بود که با پرداخت کوپن سالانه ۵۰ دلاری، بازده آن به سالانه ۶ درصد تبدیل می‌شود.

البته واضح است که دارندگان اوراق قرضه همیشه می‌توانند اوراق خود را تا سررسید نگه داشته و ارزش کامل ۱۰۰۰ دلاری آن را دریافت کنند. این مثال تنها برای نشان دادن این قضیه بود که چگونه افزایش بازده اوراق قرضه جدید می‌تواند بر قیمت اوراق قدیمی تاثیر بگذارد.

ریسک تورمی و اوراق با درآمد ثابت

درک تفاوت بین نرخ بهره اسمی و واقعی نیز به شما کمک خواهد کرد تا بتوانید درک بهتری از تاثیر تورم بر دارایی‌های با درآمد ثابت داشته باشید. نرخ سود اسمی یک اوراق قرضه، بدون در نظر گرفتن تورم محاسبه می‌شود و یک سرمایه‌گذار تنها در صورت صفر بودن تورم، به مقدار بازده اسمی، سود کسب خواهد کرد. نرخ سود واقعی اوراق قرضه، با کسر نرخ تورم از بازده اسمی آن حاصل می‌شود، بنابراین درصد سود واقعی، تنها با تورم‌زدایی از کل سود دریافتی است که درست برآورد می‌شود.

به عنوان مثال، اگر نرخ بهره اسمی ۴ درصد و تورم ۳ درصد باشد، نرخ بهره واقعی ۱ درصد خواهد بود. اگر تورم بالاتر از نرخ بازده اسمی باشد، بازده دارندگان اوراق قرضه، کمتر از افزایش هزینه‌های زندگی ناشی از تورم خواهد بود. از آنجا که بسیاری از سرمایه‌گذاران اوراق قرضه را به عنوان منابع درآمد قابل پیش‌بینی در نظر می‌گیرند، وقتی تورم افزایش پیدا کند، سود (بازده) حاصل از این اوراق کاهش پیدا می‌کند. به ریسک افزایش تورم و متعاقبا کاهش بازده واقعی اوراق قرضه، ریسک تورمی گفته می‌شوند.

CPI در مقابل PPI

یکی از مهم‌ترین پیچیدگی‌های مربوط به تورم این است که تاثیر آن بر سرمایه‌گذاری‌ها به صراحت بیان نشده است. در عوض، سرمایه‌گذاران اغلب شاخص‌های اقتصادی مانند شاخص قیمت تولید کننده (PPI) و شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) را بررسی می‌کنند تا از روند عمومی تورم مطلع شوند.

وقتی اقتصاددانان از تورم صحبت می‌کنند، غالبا منظور آنها افزایش شاخص قیمت مصرف کننده است. این شاخص، قیمت‌های کلی را در سطح خرده فروشی بررسی می‌کند. اما شاخص قیمت تولید کننده، شامل قیمت کالاهای سرمایه‌ای و مصرفی است که (غالبا از سوی خرده‌فروشان) به تولیدکنندگان پرداخت می‌شوند. بنابراین روند تورمی در PPI معمولا زودتر از CPI منعکس می‌شود به همین خاطر می‌توان PPI را به عنوان یک سیگنال اولیه از تورم قریب الوقوع در نظر گرفت.

تورم و صندوق های درآمد ثابت

مشابه آنچه گفته شد، تورم بازده صندوق‌های درآمد ثابت را نیز تحت تاثیر قرار می‎‌دهد. اگر بازده سالانه یک صندوق درآمد ثابت، ۲۰ درصد باشد اما تورم سالانه، ۴۰ درصد باشد آنگاه سرمایه‌گذاری در این صندوق نه تنها هیچ سودی ندارد بلکه بازده واقعی سالانه آن منفی ۲۰ درصد است؛ یعنی با وجود افزایش ۲۰ درصدی در رقم پول دریافتی طی یک سال، از آنجایی که ارزش پول ۴۰ درصد، یعنی به اندازه تورم کاهش یافته است سرمایه‌گذاری در این صندوق با زیان همراه بوده است.