بازده اوراق نزدیک ۵٪؛ از چه نقطه‌ای Bonds واقعاً رقیب سهام می‌شوند؟

اوراق زمانی به رقیب جدی سهام تبدیل می‌شوند که بازده بدون ریسک آن‌ها پس از تعدیل تورم، به بازده مورد انتظار سهام نزدیک شود و صرف ریسک سهام دیگر جذابیت کافی نداشته باشد. عدد ۵ درصد به‌تنهایی مرز قطعی نیست. در ادامه، بازده اوراق آمریکا، سود مورد انتظار سهام، صرف ریسک، تورم، سررسید و روش تصمیم‌گیری سرمایه‌گذار را بررسی می‌کنیم.

چرا بازده ۵ درصدی اوراق اهمیت پیدا کرده است؟

برای سال‌ها، یکی از استدلال‌های مهم به نفع سهام این بود که سرمایه‌گذار برای دریافت بازده مناسب، گزینه کم‌ریسک جذابی در اختیار ندارد. وقتی نرخ اوراق دولتی بسیار پایین باشد، نگهداری سرمایه در دارایی‌های کم‌ریسک هزینه فرصت بالایی ایجاد می‌کند.

اما این معادله با افزایش نرخ بازده اوراق تغییر می‌کند.

طبق داده‌های رسمی U.S. Department of the Treasury، در پایان معاملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶، بازده اوراق خزانه‌داری دوساله آمریکا ۴.۶۳٪، پنج‌ساله ۴.۷۸٪، ده‌ساله ۴.۹۶٪ و سی‌ساله ۵.۳۵٪ بود. بنابراین عبارت «بازده اوراق نزدیک ۵٪» در شرایط فعلی صرفاً یک مثال نظری نیست. بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا واقعاً به محدوده ۵٪ نزدیک شده و بازده سررسیدهای بلندتر حتی از این سطح عبور کرده است.

این وضعیت یک پرسش مهم برای سرمایه‌گذار ایجاد می‌کند: چرا باید نوسان سهام را تحمل کنم، وقتی می‌توانم از اوراق دولتی آمریکا بازده اسمی نزدیک ۵٪ دریافت کنم؟

پاسخ این پرسش به اختلاف میان بازده بدون ریسک و بازده مورد انتظار سهام بستگی دارد.

Bonds چگونه با سهام رقابت می‌کنند؟

اوراق خزانه‌داری آمریکا معمولاً در محاسبات مالی به‌عنوان یکی از معیارهای بازده بدون ریسک استفاده می‌شوند. البته حتی این اوراق نیز ریسک نرخ بهره، تورم و نوسان قیمت دارند؛ مخصوصاً اگر سرمایه‌گذار قبل از سررسید قصد فروش داشته باشد.

سهام در مقابل، جریان نقدی ثابتی را تضمین نمی‌کند.

سرمایه‌گذار سهام انتظار دارد در برابر پذیرش نوسان، احتمال افت قیمت و عدم قطعیت سود شرکت‌ها، بازده بیشتری دریافت کند. همین بازده اضافی مبنای مفهوم Equity Risk Premium یا صرف ریسک سهام است.اگر اختلاف بازده مورد انتظار سهام با اوراق زیاد باشد، پذیرش ریسک سهام منطقی‌تر به نظر می‌رسد.

اما هرچه بازده اوراق افزایش پیدا کند، این فاصله کوچک‌تر می‌شود و سرمایه‌گذار برای خرید سهام سخت‌گیرتر خواهد شد.

نرخ بدون ریسک، نقطه شروع مقایسه است

فرض کنید سرمایه‌گذار میان اوراق خزانه‌داری ۱۰ ساله و مجموعه‌ای از سهام آمریکا انتخاب می‌کند. اگر اوراق ۲٪ بازده داشته باشند و سرمایه‌گذار از سهام ۸٪ انتظار داشته باشد، اختلاف بازده مورد انتظار شش واحد درصد است.

ولی اگر بازده اوراق به ۵٪ برسد و انتظار بازده سهام همچنان ۸٪ باشد، اختلاف فقط سه واحد درصد خواهد بود. سرمایه‌گذار اکنون باید تصمیم بگیرد آیا سه درصد بازده مورد انتظار بیشتر، ارزش پذیرش ریسک بالاتر سهام را دارد یا خیر.

آیا ۵٪ همان نقطه‌ای است که اوراق از سهام بهتر می‌شوند؟

خیر. هیچ عدد ثابتی وجود ندارد که پس از عبور بازده اوراق از آن، بتوان سهام را گزینه نامناسب‌تری دانست. حتی بازده ۶٪ اوراق نیز ممکن است در محیطی که انتظار رشد بسیار بالایی برای سود شرکت‌ها وجود دارد، نتواند سهام را کاملاً از جذابیت بیندازد.

از طرف دیگر، بازده ۴٪ اوراق ممکن است زمانی بسیار جذاب باشد که ارزش‌گذاری سهام بالا، رشد اقتصادی ضعیف و انتظار سرمایه‌گذاران از رشد سود شرکت‌ها پایین باشد.

بنابراین نقطه رقابت واقعی را باید نسبی سنجید.

بازده واقعی اوراق مهم‌تر از عدد اسمی است

یکی از اشتباهات رایج این است که سرمایه‌گذار فقط عدد ۵٪ را ببیند. اگر تورم بالا باشد، قدرت خرید بازده اسمی اوراق کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل بررسی Real Yield یا بازده واقعی تصویر دقیق‌تری ارائه می‌دهد.

داده‌های خزانه‌داری آمریکا نشان می‌دهد بازده واقعی اوراق شاخص‌شده با تورم در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ برای سررسید ۱۰ ساله حدود ۲.۶۰٪ و برای سررسید ۳۰ ساله حدود ۳.۰۷٪ بوده است. این اعداد اهمیت زیادی دارند. سرمایه‌گذار اکنون فقط با یک بازده اسمی بالا روبه‌رو نیست؛ بازده واقعی اوراق نیز مثبت و قابل‌توجه شده است. چنین محیطی می‌تواند رقابت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر با سهام را جدی‌تر کند.

چرا افزایش Real Yield برای سهام مهم است؟

ارزش یک سهم تا حد زیادی به جریان نقدی مورد انتظار آن در آینده بستگی دارد. برای تبدیل ارزش آینده به ارزش امروز از نرخ تنزیل استفاده می‌شود. افزایش نرخ بدون ریسک معمولاً نرخ تنزیل را نیز افزایش می‌دهد و در نتیجه ارزش فعلی جریان‌های نقدی آینده کاهش پیدا می‌کند.

این موضوع به‌خصوص برای شرکت‌های رشدی اهمیت دارد. شرکتی که بخش بزرگی از سود مورد انتظار آن مربوط به سال‌های دور است، نسبت به افزایش نرخ تنزیل حساسیت بیشتری دارد. بنابراین رشد بازده واقعی اوراق می‌تواند فشار بیشتری بر ارزش‌گذاری چنین شرکت‌هایی وارد کند.

صرف ریسک سهام؛ عددی مهم‌تر از بازده ۵٪

برای تصمیم‌گیری میان Bonds و Stocks بهتر است به جای پرسیدن «آیا بازده اوراق به ۵٪ رسیده؟» سؤال دیگری مطرح کنیم:

در برابر ریسک اضافه‌ای که با خرید سهام می‌پذیرم، چقدر بازده اضافه انتظار دارم؟

این همان منطق صرف ریسک سهام است.

مثال فرضی

فرض کنید بازده اوراق دولتی ۱۰ ساله ۵٪ باشد و سرمایه‌گذار بازده بلندمدت مورد انتظار سهام را ۸٪ برآورد کند. در این حالت اختلاف ساده بازده مورد انتظار برابر سه واحد درصد است.

اگر انتظار بازده سهام به ۶.۵٪ کاهش پیدا کند، اختلاف فقط ۱.۵ واحد درصد خواهد بود.

اکنون اوراق از نظر نسبت بازده به ریسک بسیار جدی‌تر با سهام رقابت می‌کنند. برعکس، اگر سرمایه‌گذار به دلایل بنیادی انتظار بازده ۱۱٪ از سهام داشته باشد، فاصله شش واحد درصدی همچنان می‌تواند تحمل نوسانات بازار سهام را توجیه کند.

افزایش بازده اوراق چه اثری بر ارزش‌گذاری سهام دارد؟

افزایش نرخ اوراق از چند مسیر می‌تواند بازار سهام را تحت تأثیر قرار دهد.

• اولین مسیر همان افزایش نرخ تنزیل است. نرخ بالاتر می‌تواند ارزش فعلی سودهای آینده شرکت‌ها را کاهش دهد.
• مسیر دوم به هزینه تأمین مالی مربوط می‌شود. شرکت‌ها برای انتشار بدهی، دریافت وام یا تأمین مالی پروژه‌های جدید ممکن است مجبور شوند نرخ بالاتری بپردازند. افزایش هزینه سرمایه می‌تواند اجرای بعضی پروژه‌ها را از نظر اقتصادی کم‌جذاب‌تر کند.
• مسیر سوم رفتار سرمایه‌گذاران است. زمانی که اوراق دولتی بازده بسیار کمی ارائه می‌کنند، سرمایه‌گذار برای کسب بازده بیشتر ناچار است بخشی از سرمایه خود را به دارایی‌های پرریسک منتقل کند. با افزایش بازده اوراق، این اجبار کمتر می‌شود.

وضعیت فعلی بازار اوراق چه می‌گوید؟

در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا به ۴.۹۵٪ رسیده بود و یک روز بعد در ۴.۹۶٪ قرار گرفت. بازده اوراق ۳۰ ساله نیز در ۱۱ سپتامبر ۵.۳۵٪ ثبت شد. همچنین بازده ۱۰ ساله در ابتدای سپتامبر حدود ۴.۷۹٪ بود. بنابراین طی کمتر از دو هفته، افزایش محسوسی در هزینه استقراض بلندمدت مشاهده شده است.

Reuters نیز در گزارش ۱۱ سپتامبر اشاره کرد که بازده ۱۰ ساله آمریکا پس از نزدیک‌شدن به ۵٪ مقداری عقب نشست و بازار جهانی اوراق پس از فشار فروش شدید آرام‌تر شد. این داده‌ها نشان می‌دهند عبارت «اوراق نزدیک ۵٪» باید همراه تاریخ نوشته شود، زیرا بازده اوراق روزانه تغییر می‌کند و ۵٪ یک سطح دائمی نیست.

مزایا و معایب انتخاب اوراق در بازده‌های بالا

چه زمانی Bonds واقعاً رقیب جدی سهام می‌شوند؟

سه شرط می‌تواند رقابت اوراق با سهام را بسیار جدی‌تر کند.

1. نخست، بازده واقعی اوراق باید مثبت و جذاب باشد. بازده اسمی بالا در کنار تورم بسیار بالا لزوماً گزینه مناسبی ایجاد نمی‌کند.
2. دوم، فاصله بازده مورد انتظار سهام با نرخ بدون ریسک باید کاهش یابد.اگر سرمایه‌گذار برای تحمل نوسانات شدید سهام فقط مقدار کمی بازده اضافه دریافت کند، جذابیت نسبی اوراق افزایش پیدا می‌کند.
3. سوم، ارزش‌گذاری بازار سهام اهمیت دارد. زمانی که قیمت سهام نسبت به سود شرکت‌ها بسیار بالا باشد، بازده مورد انتظار آینده ممکن است کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، افزایش بازده اوراق می‌تواند اثر بیشتری بر تخصیص سرمایه داشته باشد.

سرمایه‌گذار چگونه بین سهام و اوراق تصمیم بگیرد؟

تصمیم مناسب الزاماً انتخاب صفر و یکی میان دو بازار نیست. در بسیاری از پرتفوی‌ها، سهام مسئول رشد بلندمدت سرمایه است و اوراق نقش درآمد، کنترل نوسان و ایجاد تعادل را برعهده دارد. سرمایه‌گذار ابتدا باید افق زمانی خود را مشخص کند.

کسی که در یک یا دو سال آینده به سرمایه نیاز دارد، ظرفیت متفاوتی برای تحمل افت بازار نسبت به فردی دارد که برای ۲۰ سال آینده سرمایه‌گذاری می‌کند.

در مرحله بعد، بازده واقعی اوراق و بازده مورد انتظار سهام باید مقایسه شوند. همچنین باید سناریوی کاهش یا افزایش نرخ بهره، تورم، وضعیت اقتصاد و ارزش‌گذاری بازار در تصمیم لحاظ شود.

یک چارچوب ساده برای مقایسه

این جدول یک دستور خرید یا فروش نیست. هدف آن نشان‌دادن عواملی است که در مقایسه دو کلاس دارایی باید بررسی شوند.

سخن پایانی

بازده ۵٪ یک مرز جادویی میان اوراق و سهام نیست. زمانی Bonds واقعاً به رقیب جدی سهام تبدیل می‌شوند که بازده واقعی جذاب باشد و اختلاف بازده مورد انتظار سهام با نرخ بدون ریسک، ریسک اضافی آن را جبران نکند. بنابراین تصمیم بهتر بر پایه مقایسه بازده، تورم، ارزش‌گذاری، افق زمانی و تحمل ریسک گرفته می‌شود.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.