تفاوت نمودار لگاریتمی و حسابی چیست؟

آیا تا‌به‌حال به نمودار بیت‌کوین یا سهام آمازون در ۱۰ سال گذشته نگاه کرده‌اید و حس کرده‌اید چیزی درست نیست؟ انگار قیمت در سال‌های اول اصلا حرکتی نداشته و ناگهان در سال‌های آخر منفجر شده است. این خطای دید، بزرگترین دروغی است که چارت‌ها به شما می‌گویند! دلیل این اتفاق عدم درک تفاوت نمودار لگاریتمی و حسابی است.

بسیاری از تریدرها، حتی حرفه‌ای‌ها، گاهی فراموش می‌کنند که تنظیمات مقیاس نمودار (Scale) می‌تواند تمام تحلیل تکنیکال، از خط روند گرفته تا الگوهای قیمتی را تغییر دهد. اگر می‌خواهید بدانید چرا خط روندی که کشیدید شکسته شده اما قیمت هنوز می‌ریزد، یا چرا سودهای نجومی در چارت دیده نمی‌شوند، جای درستی آمده‌اید.

در این مقاله، با زبانی ساده، تفاوت‌های نمودار لگاریتمی و حسابی را با هم بررسی و نحوه استفاده از هرکدام در بازارهای مختلف را بررسی می‌کنیم.

نکات کلیدی

• نمودار حسابی (Linear) فقط تغییرات عددی قیمت را نشان می‌دهد و برای نوسان‌گیری کوتاه‌مدت عالی است.
• نمودار لگاریتمی (Logarithmic) درصد تغییرات را ملاک قرار می‌دهد و برای سرمایه‌گذاری بلندمدت حیاتی است.
• یک خط روند ممکن است در نمودار حسابی شکسته شود، اما در لگاریتمی همچنان معتبر و پابرجای باشد.
• در بازارهای پرنوسان مثل کریپتوکارنسی، استفاده از نمودار حسابی می‌تواند شما را دچار خطای دید شدید کند.

درک دو نوع مقیاس: ریاضیات ساده در مقابل درصد قدرتمند

برای شروع، باید بدانیم که نمودارها چگونه قیمت‌ها را روی محور عمودی (محور Y) نمایش می‌دهند. نوع نمایش این محور، که در اصطلاح به آن مقیاس (Scale) می‌گویند، تمام بازی تحلیل شما و نتیجه نهایی معامله‌گری‌تان را تغییر خواهد داد.

انتخاب مقیاس مناسب در حقیقت انتخاب زاویه دید شما به بازار است؛ اینکه آیا به دنبال دیدن تغییرات مطلق عددی یا به دنبال درک قدرت نسبی حرکات قیمت هستید. اکثر نمودارهای تحلیل این دو مدل نمودار یعنی لگاریتمی و حسابی را برای کاربر ارائه می‌دهند که محبوب‌ترین این پلتفرم‌ها تریدنیگ ویو است.

برای مشاهده این دو ابزار در تریدنیگ ویو، کافیست به ابتدای محور قیمت در سمت راست نمودار موس را حرکت دهید تا گزینه “L”  لگاریتمی و “A” حسابی ظاهر شود.

در ادامه به بررسی دقیق این دو نمودار می‌پردازیم.

نمودار حسابی (Arithmetic)

بیایید با ساده‌ترین نوع نمودار شروع کنیم: نمودار حسابی که به آن نمودار خطی (Linear) هم می‌گویند. تصور کنید یک خط‌کش مدرسه در دست دارید. در این خط‌کش، فاصله بین ۱ تا ۲ سانتیمتر دقیقاً برابر با فاصله ۱۰ تا ۱۱ سانتیمتر است. نمودار حسابی دقیقاً همین‌طور عمل می‌کند.

در این نمودار بطور مثال برای بیت‌کوین، محور عمودی (قیمت) به فاصله‌های مساوی تقسیم شده است. یعنی فاصله بصری بین قیمت ۱۰ هزار دلار تا ۲۰ هزار دلار (که ۱۰ هزار دلار اختلاف است)، دقیقاً هم‌اندازه فاصله بین ۱۰۰ هزار دلار تا ۱۱۰ هزار دلار (که آن هم ۱۰ هزار دلار اختلاف است) نمایش داده می‌شود.

چرا این موضوع مهم است؟

چون این نمودار “ارزش واقعی پول” یا “درصد سود” را نادیده می‌گیرد. برای یک تریدر روزانه یا دی‌تریدر (Day Trader) که امروز روی طلا یا بیت‌کوین معامله می‌کند و فقط به دنبال گرفتن ۵ دلار نوسان طلا یا 50 دلار نوسان بیت‌کوین است، این نمودار عالی است. او فقط می‌خواهد بداند قیمت چند واحد جابجا شده است.

اما اگر شما بخواهید روند ۵ ساله را ببینید، این نمودار شما را فریب می‌دهد. چرا؟ چون رشد قیمت از ۱۰ دلار به ۲۰ دلار یعنی ۱۰۰٪ سود! اما رشد قیمت از ۱۰۰ دلار به ۱۱۰ دلار فقط ۱۰٪ سود است. نمودار حسابی این دو حرکت را به یک اندازه نشان می‌دهد که از نظر منطق سرمایه‌گذاری کاملاً غلط است.

نمودار لگاریتمی (Logarithmic)

حالا بیایید عینک حرفه‌ای‌ها را بزنیم. نمودار لگاریتمی (Log) به جای “تومان” یا “دلار”، به “درصد” اهمیت می‌دهد. در این نمودار، فاصله عمودی بر اساس درصد تغییرات تنظیم می‌شود.

به زبان ساده: مثلا اگر قیمت یک بیت‌کوین از ۱۰ هزار دلار به ۲۰ هزار دلار برسد (۱۰۰٪ رشد)، این فاصله در نمودار دقیقاً برابر با زمانی است که قیمت از ۱۰۰ هزار دلار به ۲۰۰ دلار می‌رسد (باز هم ۱۰۰٪ رشد). در خطوط همین نمودار زیر این محاسبه فاصله‌ها را به نسب فاصله نمودار قبلی مقایسه کنید، متوجه می‌شوید که فاصله خط افقی بین 10 هزار تا 20 هزار دلار با خط 100 هزار تا 110 هزار دلار چقدر متفاوت است.

این نمودار به شما نشان می‌دهد که “قدرت” حرکت چقدر بوده است، نه فقط اینکه چقدر قیمت تغییر کرده. در بازارهای مالی، ما به دنبال درصد سود هستیم، نه جمع و تفریق اعداد. اگر شما ۱۰۰ میلیون تومان بیت‌کوین بخرید، برایتان مهم است که پولتان ۲ برابر شود (۱۰۰٪ سود)، فرقی نمی‌کند بیت‌کوین از ۱۰ هزار دلار به ۲۰ هزار دلار برسد یا از 6۰ هزار دلار به 12۰ هزار دلار. نمودار لگاریتمی این واقعیت را به تصویر می‌کشد و نویزهای اضافی را حذف می‌کند.

بررسی دقیق تفاوت نمودار لگاریتمی و حسابی در عمل

اصلی‌ترین بخش ماجرا اینجاست. وقتی صحبت از تفاوت نمودار لگاریتمی و حسابی می‌شود، بحث فقط سر زیبایی چارت نیست؛ بحث بر روی میزان ریسک و انتظار سود است که روی سرمایه خود اعمال می‌کنیم. بیایید با یک مثال واقعی در بازار بورس یا کریپتو این موضوع را باز کنیم.

فرض کنید نمودار بیت‌کوین را از سال ۲۰۱۰ تا امروز باز می‌کنید.

در حالت حسابی (Arithmetic)

قیمت در سال‌های اول (مثلاً وقتی از ۱ دلار به 2000 دلار رسید) مثل یک خط صاف و مرده کف نمودار دیده می‌شود. چرا؟ چون در مقایسه با قیمت ۶۰,۰۰۰ دلاری امروز، عدد ۱۰۰ دلار اصلاً به چشم نمی‌آید. تمام حرکات مهم و سودهای چند هزار درصدی آن سال‌ها محو می‌شود و نمودار فعلی شبیه یک دیوار عمودی ترسناک به نظر می‌رسد که هر لحظه ممکن است بریزد.

در حالت لگاریتمی (Logarithmic)

شما می‌بینید که رشد قیمت از ۱ دلار به ۱۰ دلار، دقیقاً همان ابعادی را دارد که رشد از ۱۰,۰۰۰ دلار به ۱۰۰,۰۰۰ دلار دارد. نمودار دیگر شبیه دیوار نیست، بلکه شبیه یک کانال صعودی منظم و منطقی است. کندل‌های سال‌های اول که سودهای بزرگی ساختند، حالا به وضوح دیده می‌شوند.

جدول مقایسه ویژگی‌ها

تاثیر ترسیم خط روند در دو نمودار

این نکته‌ای است که بسیاری از اساتید تحلیل تکنیکال به آن اشاره نمی‌کنند. وقتی شما یک خط روند (Trendline) را روی نمودار حسابی می‌کشید، در واقع دارید نقاط پایین قیمت را به هم وصل می‌کنید. حالا اگر همان نمودار را با همان تنظیمات به حالت لگاریتمی ببرید، جای آن نقاط تغییر می‌کند!

ممکن است در نمودار حسابی ببینید که قیمت خط روند صعودی را شکسته و شما با ترس سهم خود را می‌فروشید. اما اگر همان لحظه دکمه “Log” را بزنید، می‌بینید که قیمت دقیقاً روی خط روند لگاریتمی حمایت شده و اصلاً شکستی رخ نداده است.

کدام درست است؟ در تایم‌فریم‌های هفتگی و ماهانه، و برای دارایی‌هایی که رشد زیادی داشته‌اند (مثل بیت‌کوین یا سهام‌های تکنولوژی)، خط روند لگاریتمی بسیار معتبرتر است. چرا؟ چون بازار بر اساس “درصد” حرکت می‌کند، نه عدد ثابت. ذهنیت تریدرها در بلندمدت لگاریتمی است.

کدام نمودار برای کدام بازار؟

حالا که تفاوت نمودار لگاریتمی و حسابی را درک کردید، بیایید ببینیم کجا باید از کدام استفاده کنیم. این یک قانون سفت و سخت نیست، اما تجربه تریدرهای موفق یوتوفارکس این را پیشنهاد می‌دهد:

بازار فارکس (Forex)

در جفت‌ارزها (مثل یورو به دلار)، قیمت‌ها معمولاً نوسانات خیلی شدیدی ندارند. مثلاً یورو در ۱۰ سال گذشته شاید ۲۰٪ بالا و پایین شده باشد، نه ۲۰۰۰٪! در این بازار، چون تغییرات قیمت محدود است، تفاوت بین نمودار لگاریتمی و حسابی بسیار ناچیز است. اکثر تریدرهای فارکس از همان نمودار حسابی استفاده می‌کنند و مشکلی هم پیش نمی‌آید.

بازار ارزهای دیجیتال (Crypto)

اینجا قلمرو پادشاهی نمودار لگاریتمی است. هرگز، تکرار می‌کنم، هرگز بیت‌کوین یا آلت‌کوین‌ها را در تایم‌فریم روزانه یا هفتگی با نمودار حسابی تحلیل نکنید. نوسانات در کریپتو نمایی است. ارزی که امروز ۱ دلار است، ماه بعد ۱۰ دلار می‌شود (۹۰۰٪ رشد). نمودار حسابی شما را کور می‌کند و الگوهای کلاسیک در آن نقض یا فیلد (Fail) می‌شوند.

بازار بورس سهام (Stocks)

اگر دی‌تریدر هستید و روی نمودار ۵ دقیقه‌ای ایران‌خودرو یا اپل ترید می‌کنید، نمودار حسابی کارتان را راه می‌اندازد. اما اگر می‌خواهید سهامی را بخرید و یک سال نگه دارید، حتماً از لگاریتمی استفاده کنید تا تصویر بزرگتر را درست ببینید.

سخن پایانی

درک تفاوت نمودار لگاریتمی و حسابی مثل تفاوت رانندگی با شیشه کثیف و شیشه تمیز است. هر دو راننده جاده را می‌بینند، اما راننده‌ای که دید شفاف‌تری دارد، چاله‌ها و پیچ‌ها را زودتر تشخیص می‌دهد. به عنوان یک معامله‌گر هوشمند، خودتان را به یک نوع نمودار محدود نکنید. اگر در حال اسکالپ کردن هستید، حسابی را باز کنید و از نوسانات لذت ببرید. اما وقتی می‌خواهید سرمایه‌گذاری کنید یا روند کلی بازار را ببینید، حتماً حالت Log را در تریدینگ‌ ویو روشن کنید. ابزار درست در زمان درست، کلید موفقیت شماست.

پیشنهاد یوتوفارکس به شما این است: همین الان نمودار بیت‌کوین را باز کنید، به تایم‌فریم هفتگی بروید و دکمه Log را خاموش و روشن کنید. تغییری که می‌بینید بهترین کلاس آموزشی برای شماست.

لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.